مهارکننده‌های پمپ پروتون (PPI) با مهار H+/K+-ATPase — «پمپ پروتون» — در حجرات جداری معده، اسید معده را کاهش می‌دهند. این دواها درمان خط اول بیماری ریفلکس معده-مری (GERD) و التهاب فرسایشی مری هستند. این مالیکول‌ها میکانیزم مشترک دارند، اما برچسب‌های آن‌ها در سه نکته عملی متفاوت است: زمان مصرف، نحوه رهایش دوا از فورمولیشن و تداخلات.
مقایسه سریع
| پنتوپرازول 40 ملی‌گرم | ازومپرازول 40 ملی‌گرم | دکس‌لانزوپرازول 30 ملی‌گرم | |
|---|---|---|---|
| فورمولیشن | تابلیت با رهایش تأخیری | کپسول با رهایش تأخیری | کپسول با رهایش تأخیری دوگانه |
| زمان مصرف (برچسب امریکا) | با غذا یا بدون غذا؛ کامل بلعیده شود | حداقل 1 ساعت پیش از غذا | بدون توجه به غذا |
| کلوپیدوگرل | نیاز به تعدیل دوز نیست | از ترکیب خودداری شود | اثر بالینی مهم ندارد |
| محصول دیوا لایت | DEPRA-GR Tablet | DESSO-40 Capsule | DXD-60 Capsule |
زمان مصرف نسبت به غذا
توصیه‌ها درباره زمان مصرف در کشورها متفاوت است. برچسب امریکایی اجازه می‌دهد تابلیت‌های رهایش تأخیری پنتوپرازول با غذا یا بدون غذا مصرف شوند، در حالی که معلومات محصول در بریتانیا مصرف آن را یک ساعت پیش از غذا توصیه می‌کند. ازومپرازول باید حداقل یک ساعت پیش از غذا مصرف شود. کپسول دکس‌لانزوپرازول دو نوع دانه با پوشش روده‌ای دارد که در سطوح مختلف pH حل می‌شوند و دو اوج در سطح خون ایجاد می‌کنند (حدود 1 تا 2 ساعت و 4 تا 5 ساعت پس از مصرف)؛ برچسب آن اجازه می‌دهد بدون توجه به غذا مصرف شود.
مسئله کلوپیدوگرل
کلوپیدوگرل برای فعال شدن به انزایم کبدی CYP2C19 نیاز دارد. اومپرازول و ازومپرازول این انزایم را مهار می‌کنند و برچسب کلوپیدوگرل توصیه می‌کند از مصرف همزمان آن‌ها خودداری شود، زیرا اثر ضد پلاکتی آن را به‌طور قابل ملاحظه کاهش می‌دهند. همین برچسب یادآوری می‌کند که پنتوپرازول و دکس‌لانزوپرازول اثر کمتری داشتند. برای بیماری که کلوپیدوگرل مصرف می‌کند و به PPI نیاز دارد، معمولاً پنتوپرازول یا دکس‌لانزوپرازول انتخاب می‌شود — به تصمیم داکتر.
موارد استفاده در برچسب‌ها
- التیام التهاب فرسایشی مری: پنتوپرازول 40 ملی‌گرم روزانه تا 8 هفته؛ ازومپرازول 20 یا 40 ملی‌گرم روزانه برای 4 تا 8 هفته؛ دکس‌لانزوپرازول برای التیام 60 ملی‌گرم روزانه و برای نگهداری و GERD غیر فرسایشی 30 ملی‌گرم.
- ریشه‌کنی H. pylori: ازومپرازول (امریکا) و پنتوپرازول (بریتانیا/اتحادیه اروپا) این مورد استفاده را به‌عنوان بخشی از درمان ترکیبی با انتی‌بیوتیک‌ها دارند. دکس‌لانزوپرازول ندارد.
- سندروم زولینگر-الیسون: پنتوپرازول و ازومپرازول.
وقتی یک دوای محرک حرکت معده اضافه می‌شود
برخی بیماران مبتلا به ریفلکس یا سوءهاضمه به دلیل تخلیه کُند معده نفخ، احساس پُری و دلبدی نیز دارند. دو دوای محرک حرکت معده برای این حالت در منطقه استفاده می‌شوند:
- لووسولپیراید — یک آنتاگونیست گیرنده دوپامین D2 که در DEPRA-L Capsule با پنتوپرازول ترکیب شده است. چون گیرنده‌های D2 را به‌طور مرکزی مهار می‌کند، می‌تواند سطح پرولاکتین را بالا ببرد (ترشح از سینه، تغییرات قاعدگی)؛ بیماران باید این علائم را گزارش دهند. این دوا توسط اداره غذا و دوای امریکا (FDA) تأیید نشده است.
- ایتوپراید — آنتاگونیسم D2 را با مهار استیل‌کولین‌استراز ترکیب می‌کند. در آزمایش‌های بالینی برای سوءهاضمه وظیفوی با دوز 50 ملی‌گرم سه بار در روز استفاده شد. توسط فلاوین مونواکسیژناز متابولیز می‌شود نه CYP450، و در مطالعات فاصله QT را طولانی نکرد.
نکات مشاوره برای مصرف درازمدت
برچسب‌های PPI خطراتی را ذکر می‌کنند که با مصرف درازمدت و دوز بالا افزایش می‌یابد. نیاز به ادامه درمان را به‌طور منظم بررسی کنید و بیماران را درباره این موارد مشوره دهید:
- اسهال مرتبط با Clostridioides difficile، به‌ویژه در بیماران بستری
- شکستگی استخوان لگن، مچ دست یا ستون فقرات با مصرف درازمدت یا چند دوز روزانه
- کمبود مگنیزیم پس از سه ماه یا بیشتر مصرف
- کمبود ویتامین B12 با مصرف روزانه درازمدت
ادویه معده و روده را ببینید.
منابع
- Protonix (pantoprazole) — dosage and administration, Pfizer
- Pantoprazole 40 mg gastro-resistant tablets — UK SmPC (emc)
- Nexium (esomeprazole) — US prescribing information (FDA)
- Dexilant (dexlansoprazole) — US prescribing information (DailyMed)
- Plavix (clopidogrel) — US prescribing information (FDA)
- Huang X et al. Itopride therapy for functional dyspepsia: a meta-analysis. World J Gastroenterol 2012
- Mahto SK et al. Levosulpiride-induced hyperprolactinemia. Indian J Pharmacol 2021
این مقاله برای کارمندان صحی و مشتریان تجارتی است و جایگزین برگه راهنمای دوا یا نظر داکتر نمی‌شود. همیشه از معلومات تجویز همراه دوا پیروی کنید.
این مقاله از انگلیسی ترجمه شده است. نسخه اصلی: Pantoprazole, esomeprazole and dexlansoprazole: how the PPIs differ